07
Kwi
2021
O Sokółce
SOKÓŁKA Drukuj
Wpisany przez Marcin Maliszewski   
niedziela, 26 grudnia 2010 16:03

 

 

Sokółka

 

 

Państwo Polska
Województwo mazowieckie
Powiat węgrowski
Gmina Sadowne
Liczba ludności (2002) 485
Strefa numeracyjna (+48) 25
Kod pocztowy 07 - 140
Tablice rejestracyjne WWE

 

 

Sokółka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Sadowne.

 

 

Nazwa wsi pochodzi od nazwiska Sokoł albo od ptaka - sokoła. Nazwa pojawiła się w 1535 r. jako Sokolek, w 1552 r. w dokumentach występuje Sokolka, w 1808 r. - Sokułka, w 1821 r. - Sokółka, a w 1890 r. - Sokółki. Nazwa miejscowości jest o niejednoznacznej motywacji.

 

 

LEGENDA:

Nazwa miejscowości Sokółka, w której mieszkamy pochodzi od ptaków. Najpierw wieś ta nie miała nazwy, była to niewielka osada. Mieszkańcy wsi widzieli gniazda na sosnach i innych dużych, rozłożystych drzewach, lecz myśleli, że to gniazda wron i srok. Wieś, w której mieszkamy miała się nazywać Sosnowina, gdyż otaczało ją bardzo dużo sosen. Pewnego dnia do wsi sprowadził się naukowiec. Mieszkał on u państwa, którzy mieli sosny, a wśród nich było dużo gniazd. Naukowiec obserwował ptaki; stwierdził, że to nie wrony, ani nie sroki. Po dłuższej analizie uznał, że to sokoły. O swoim odkryciu powiedział ludziom, z którymi mieszkał. Najdziwniejsze było to, że ptaki te zachowywały się jak obrońcy mieszkańców, szczególnie dzieci. Gdy pewnego dnia zaginęła mała dziewczynka, rozpacz rodziców była ogromna. Wszyscy mieszkańcy szukali dziewczynki. Wszystko na nic. Dopiero te ptaki – sokoły znalazły dziewczynkę w lesie i doprowadziły tam jej rodziców. Wieść ta rozeszła się szybko po wsi. Aby uczcić to wydarzenie postanowiony na cześć tych mądrych ptaków wieś nazwać Sokółka.

 

 

Historia

Miejscowość ta powstała w 1530 r. Przypuszczanie w 1680 r. kapituła warszawskiej kolegiaty św. Jana osadziła tu chłopów, nazywanych przez tubylców Kurpiami. Wieś i folwark były częścią dóbr kołodziąskich. Hrabia Andrzej Zamoyski zamienił z rządem rosyjskim twierdzę Zamość na dobra kołodziąskie. W 1564 r. była we wsi karczma, młyn i mieszkało 3 rzemieślników. W 1797 r. wieś należała do parafii Sadowne. W wyniku uwłaszczenia w 1864 r. chłopi otrzymali ponad 583 morgi ziemi użytkowej i ponad 50 mórg nieużytków. W 1890 r Sokółka miała 567 mórg ziemi, z tego 237 mórg włościańskich. W 1921 r na  509 mieszkańców było tu 15 Żydów.

 

 

W latach 1643 - 1690 do najstarszych rodów należały m. in. następujące rodziny:

  • Konik (1643),
  • Trojan (1643),
  • Twardo (1644),
  • Perzyna (do 1690),
  • Wójcik (do 1690),

 

 

W 1964 r. wybudowano tu nową szkołę podstawową, którą zlikwidowała gmina w 2001 r. Obecnie w tym budynku, od 2005 r. istnieje Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Sokółce.

 

 

W czasie II Wojny Światowej, w sierpniu 1944 r., przez 12 dni toczyły się tu ciężkie walki. W ich wyniku spłonęło ok. 50% wszystkich zagród.

 

 

Podczas Kampanii Wrześniowej w nocy z 2 na 3 września 1939 r. na stację kolejową w Sadownem przybyły pułki wileńskie, które zatrzymały się na dzień w okolicznym lesie, a nocą pomaszerowały w kierunku Broku i Ostrowi Mazowieckiej. Stacjonujące tu wojsko polskie stało się niebawem celem nalotów lotnictwa niemieckiego. Powstało podejrzenie, że był to skutek radiowych meldunków dywersantów, rekrutujących się spośród miejscowych kolonistów. 4 września w godzinach przedpołudniowych Luftwaffe dokonał nalotu na stację kolejową w Sadownem, mając zapewne dokładne informacje o ruchach wojsk polskich. Jak opowiadali potem naoczni świadkowie, w pobliżu stacjonujących wtedy w lesie żołnierzy polskich kręcili się często dwaj młodzi koloniści, pochodzący rzekomo z Sojkówka. Należy sądzić, że byli to łącznicy, współdziałający z tajną niemiecką radiostacją, która wysyłała w eter zdradzieckie komunikaty.

 

 

Akcja na pociąg z materiałami łatwopalnymi. W sierpniu 1943 r. została przeprowadzona akcja na pociąg towarowy relacji Warszawa - Białystok, składający się z 42 wagonów, wiozących materiały pędna na front wschodni (benzynę, ropę, smołę, itp.). Akcję przeprowadzono na odcinku Zagrodniki - rzeczka Ugoszcz, po uzyskaniu informacji od dyżurnego ruchu na stacji kolejowej Sadowne, Jana Jaworskiego, o awizowanym z Warszawy do Białegostoku pociągu towarowym z materiałami łatwopalnymi.

Patrol w liczbie 6 ludzi, pod dowództwem kpr. sapera Stanisława Kowalczyka ps. "Skok", zajął miejsca wzdłuż toru kolejowego w odstępach ok. 10 - metrowych. Przejeżdżający pociąg został obrzucony butelkami z benzyną. Ogień objął prawie cały skład pociągu, zapaliły się przewożone materiały. Pociąg zatrzymał się przed wsią Zieleniec. Załoga zdążyła odczepić dwa przednie wagony i dojechać z nimi do stacji kolejowej Sadowne. Poza spalonymi wagonami i przewożonymi materiałem zniszczone zostały oba tory na długości ok. 1 km, powodując przerwę w ruchu pociągów trwającą ok 18 godzin. W akcji udział wzięli d-ca - kpr. saper S. Kowalczyk "Skok" z Sadownego, st. strz. Aleksander Gałązka ps. "Gal" z Grabin, st. strz. Józef Rostek ps. "Małoletni", strz. Stefan Stryjek ps. "Grusza" z Zarzetki, Wincenty Tadeusz Rostek ps. "Wrona" i Tadeusz Maliński ps. "Zryw", Edward Wyrobek ps. "Słoń II" z Sadownego.

Akcję na pociąg zainicjował d-ca plutonu sapersko - minerskiego sierż. Wincenty Kawicki ps. "Korwat", a ubezpieczał 7 - osobowy patrol: Stanisław Czajka ps. "Rychły" - dowódca z Sadownego, Kazimierz Szymanik ps. "Brzoza" z Sadownego, Piotr Grędziak ps. "Kiks" z Bojewa, Wacław Olton ps. "Szczygieł", Feliks Kawicki "Karlicz", Zygmunt Zalewski ps. "Zyndram" z Działek i Ryszard Piotrowski ps. "Malinka". Oba patrole wycofały się bez strat.

 

 

KALENDARIUM:

  • 1947 – p. Kazimierz Chojnowski uruchamia kuźnię, pierwszą w Sokółce i chyba okolicy.
  • 1949 – powstaje młyn, który świadczył usługi mieszkańcom i całej okolicy. Jego właścicielem był p. Grotkowski. Niestety, młyn ten w wyniku pożaru został doszczętnie zniszczony w latach dziewięćdziesiątych.
  • 1952 – mieszkaniec naszej wioski p. Tracz zostaje wójtem ówczesnej Gromadzkiej Rady Narodowej.
  • 1959 – w Sokółce pojawił się pierwszy pojazd mechaniczny. Był to motor „Junak”. Jego właścicielem był p. Skóra.
  • 1960 – przeprowadzona została elektryfikacja wsi.
  • 1961 – założenie radia; nadawało ono jeden program.
  • 1963 – p. Grotkowski staje się posiadaczem pierwszego czarno-białego telewizora.
  • 1963 – powstaje klub kawiarenka; mieścił się w prywatnym domu, a prowadzony był przez p. Pilawę później przez p. Wróbel; organizowano tu m.in.: konkursy recytatorskie.
  • 1964 – uroczyste otwarcie nowej szkoły. Do tego czasu dzieci uczyły się w domach prywatnych wynajętych na potrzeby szkoły.
  • 1968 – otwarcie pierwszego sklepu GSS.
  • 1972 – w wyniku huraganu, który przeszedł przez Sokółkę zniszczonych zostało wiele domów i drzew.
  • 1975 – wieś ma pierwszy telefon. Zostaje on założony w szkole. Wybudowano również nową drogę.
  • 1985 – powstaje pierwsza linia autobusowa. W roku tym miał miejsce tragiczne wypadek; jedno z trójki dzieci, bawiących się na górce piaskowej, zostaje zasypane przez piach.
  • 1997/98 – budowa wodociągu; mieszkańcy mają wreszcie czystą wodę.
  • 2001 – radni gminy podjęli decyzję o likwidacji szkoły, mimo sprzeciwu mieszkańców. W wyniku reform zniknie to, co z trudem powstało.
  • 2002 – mieszkaniec naszej wsi p. Zdzisław Tracz zostaje wójtem Gminy Sadowne.
  • 2005 – powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej w Sokółce.
  • 2006 – zostaje założone oświetlenie w kierunku stacji PKP.
  • 2011 – w wyniku nawałnicy, która przeszła przez wieś, zniszczonych zostało wiele domów i drzew.

 

W latach 1975 - 1998 miejscowość położona była w województwie siedleckim.

 

CIEKAWOSTKI:

Możemy pochwalić się tym, że wśród nas mieszkają ludzie, którzy przeżyli obie wojny światowe, a ich lasy są bardzo ciekawe. Należy do nich Pan Gałązka, które obecnie liczyłby 94 lat. Pan ten brał udział w bitwie warszawskiej w 1920r. Pod wodzą marszałka Józefa Piłsudzkiego - rozgromiono wtedy armię bolszewicką. Inni starsi mieszkańcy wioski byli prześladowani przez Niemców w czasie II wojny światowej. Należą do nich m.in: p. Jerzy Borsow, p. Zygmunt Wiechowski, p. Witold  Cymerman. Panowie Ci na przełomie roku 1943/1944 i w czasie tzw. ”łapanki” organizowanej przez Niemców i zostali wywiezieni do Niemiec. Pracowali tam jako robotnicy przymusowi, nie otrzymując żadnego wynagrodzenia np. P. Cymerman pracował w fabryce wojskowej w Niemczech. Niemcy wypłacali odszkodowania pieniężne tym ludziom. Niestety, za ten strach, który wtedy przeżyli nie można zapłacić.

 

Zaludnienie

rok 1552 1583 1827 1840 1850 1890 1921 1944 1950 1967 2002
mieszkańcy 135 95 74   239 343 509 366 413 555 485
domy     12 26   40 82        

 

 

Współczesność

Wieś jest zelektryfikowana, posiada wodociąg. Czynne są 3 sklepy spożywczo - przemysłowe.

 

 

Obecnie jest to najgęściej zaludnioną wieś w naszej gminie. Spowodowane jest to faktem, iż obok Sokółki biegnie linia kolejowa Warszawa - Białystok. Ok. 1 km od Sokółki znajduje się stacja kolejowa Sadowne Węgrowskie (stacja ta była była zniszczona przez Niemców podczas II Wojny Światowej). Obecna linia kolejowa to była w XIX wieku częścią linii warszawsko - petersburskiej - najważniejszej linii kolejowej z Warszawy na wschód. Podczas II Wojny Światowej szły transporty warszawskich Żydów z getta do Treblinki. Sołtys Sokółki Cymerman, pomógł dziewczynie, Żydówce, i później przed oczami całej wsi, Niemcy go rozstrzelali.

 

 

Na uwagę zasługują tu także kompleksy leśne. To tam wczesną jesienią można znaleźć wiele podgrzybków i borowików. Obecnym sołtysem jest Artur Łaniewicz.

 

 

 

Bibliografia

  1. Andrzej Firewicz "Sadowne i okolice wczoraj i dziś",
  2. Tadeusz Wangrat "Polska i powiat Węgrowski w przededniu i w czasie II Wojny Światowej",
  3. Anna Puścion kl. II LO w Sadownem - tekst, Anna Frankowska kl. II LO w Sadownem - zdjęcia Uczennice Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych "Przewodnik turystyczny po gminie Sadowne".
  4. Źródła własne: wywiady z ludnością mieszkającą na Sokółce.
Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE

rok

1764

1827

1850

1890

1929

1944

1953

1967

2002

Sokółka

 

74

239

343

509

366

350

555

485

 


Related news items:
Older news items:

Poprawiony: środa, 07 kwietnia 2021 21:07
 
More articles :

» OSP Sokółka na fali rozkwitu!

Drodzy Sympatycy OSP Sokółka, ostatnio wiele działo się w naszej jednostce co niestety spowodowało brak naszej aktywności, zarówno na naszym Facebookowym koncie oraz stronie internetowej, która od samego początku poprzez swoje pośrednictwo...

» Nadanie Sztandaru dla OSP SOKÓŁKA 2017 r.

 Nadanie Sztandaru dla OSP SOKÓŁKA 2017 r.W dniu 30 kwietnia 2017 r. swoje święto obchodzili strażacy ochotnicy z terenu gminy Sadowne. Jednak był to szczególnie wyjątkowy dzień dla druhen i druhów Ochotniczej Straży Pożarnej w...

» Zajęcia w NSP Kołodziąż oraz ZSP Sadowne 2017

 Zajęcia w NSP Kołodziąż oraz ZSP Sadowne 2017 Niepubliczna Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w KołodziążuDnia 21 kwietnia 2017 roku na zaproszenie Pani Dyrektor Grażyny Frączek udaliśmy się do Niepublicznej Szkoły...

» Zebranie 22.04.2017 r.

 Zebranie 22.04.2017 r. Dnia 22.04.2017 r. o godzinie 12:00 w strażnicy OSP Sokółka odbędzie się zebranie strażackie.Obecność druhów OSP Sokółka obowiązkowa.

» Ogłoszenie książka OSP Sokółka.

 O G Ł O S Z E N I E   Ochotnicza Straż Pożarna w Sokółce informuje, że jest w trakcie tworzenia książki strażackiej, w której będzie zawarta działalność Straży na przełomie lat 2005 - 2017.  Książka...